581) İTALYA’DA UNUTULMUŞ TÜRK VARLIĞI: MOENA TÜRKLERİ

Yayin Tarihi 14 Ekim, 2011 
Kategori TÜRK DÜNYASI

 

İTALYA’DA UNUTULMUŞ TÜRK VARLIĞI:

MOENA TÜRKLERİ

 

image00117.jpg

 

Vox Populi (Halkın Sesi) Düşünce ve Araştırma Kuruluşu Başkanı Dr. Ermmano Visintainer’in “İtalya’da Unutulmuş Türk Varlığı: Moena Türkleri” başlıklı çalışması ORSAM tarafından yayımlandı. 

Makalede Viyana Kuşatması sırasında İtalya’da Moena’ya kaçan bir yeniçeriyle başlayan ilginç tarihi bir öykü detaylı olarak anlatılıyor.

Ermano Visintainer’in yazdığı makalenin başlıkları şöyle:

- İtalya’da bulunan “Rione Turchia” (Türk Bölgesi), II. Viyana Kuşatması sırasında Viyana’nın 200 km. güneyinde bulunan Moena’ya kadar kaçan bir Türk yeniçeri askeriyle bağlantılıdır. 

Soyundan gelenler onun hatırasını yaşattılar ve orası tek bir Türk’ün orada yaşaması ve yaşatılmasından sonra “Rione Turchia” (Türk Bölgesi) adını aldı.

- Türkler’in dili ve gelenekleri o kadar baskın ve çekici bir çekim kuvvetine sahiptir ki, tek bir fert  bile bir toplumu etkileyebilmektedir.

- Moena’da Türk bayrağının bulunmasının nedeni, kasabanın tarihi kökenlerinin olağanüstü özel bir bağlantıya, “Rione Turchia” (Türk Bölgesi) isimli yerin mevcudiyetine bağlıdır.

- Moena’da Türk geleneği derin bir derecede hissedilmektedir. Moena halkı her yıl Temmuz ayında Türk kökenlerinin efsanevi kaynağını hatırlamak amacıyla sultan, harem kadınları, yeniçerileriyle sesli ve renkli bir şekilde karnaval düzenlemektedir. Karnavalda Moena kadınları, başörtülü, şalvarlı ve uçları yukarıya doğru kıvrık olan pabuçları giymiş Türk kadınlarına bürünürken, erkekler ise kılıçlı sultan, vezir ve gazilerin biçimine bürünmektedir. Ayrıca, her yıl Temmuz ayında Moena evlerinin pencerelerinden Türk bayrağı sarkıtılır. Böylece, “Rione Turchia” (Türk Bölgesi)’nin adı yaşatılmaya çalışılmaktadır.

- Yeni araştırmalardan ortaya çıkan gerçeklere göre ‘Retler’ ve ‘Etrüskler’, etnik ve dilbilimsel olarak Türkler ve Kafkasya halklarıyla bağlantılı olarak görünüyorlar. Macaristan’da ünlü dilbilimci Gyula Németh’in görüşüne göre, 896 yılında Roma’nın sabık ili ‘Pannonya’nın istilasından sonra oraya yerleşip binyüz yıl kalan on kavimin arasında yedi Başkir, yani Türkçe konuşan oymaklar varmış. Ayrıca, Kafkasya ile Moena’nın bağlı olduğu Trento ilinin arasında derin tarihi ilişkiler bulunmaktadır. Rus dilbilimcisi N. Marr’ın kuramına göre, Kafkasya halkları Basklar dışında, Hint-Avrupa sömürgeciliğinden kaçmak için sarp ve engebeli bu dağların yükseklerinde korunmuşlardı. Böylece, belki de Moena halkı içgüdüsel olarak kendi ‘Retik’ kökenlerini yeniçeri askerinin gelişiyle atalarından gelme akrabalığı yenilemişlerdi.

Visitainer’in makalesi ise şöyle: 

1. Moena Kasabası

Moena; İtalya’nın kuzeyinde bulunan Trento iline bağlı küçük bir kasabadır.

Ünlü Dolomit sıra dağlarının arasında saklı kalmıştır. Moena’da yaşayan Türk kökenli insanların varlığını ilk keşfim, 1970’li yılların sonlarında tesadüfen olmuştu. Bu keşif, Dolomit sıra dağları arasındaki muhteşem Ladin vadilerinde (Ladin, aynı zamanda Dolomit bölgesinde İtalyan olmayanlara verilen isimdir) bir pazar günü gezintisi esnasında olmuştu. Avisio ve San Pellegrino dereleri boyunca devam eden keçiyolunun sonunda Moena karşıma çıktı.

Moena’nın turizm bürosuna İtalyan bayrağından farklı bir bayrak asılmıştı. Bu bayrakta, kırmızı zemin üzerinde beyaz bir hilâl vardı. İtalya’da hilâl görmek olağanüstü bir durumdu. Benzer bir hilâl bayrağı daha önce Almanya’nın birkaç şehrinde görmüştüm.

Avrupa’da Soğuk Savaş yıllarında ‘hilâl’ simgesi çoğu zaman ‘orak-çekiç’ simgesiyle karıştırılıyordu. Moena’da ‘hilâl’ simgesinin turizm reklamı olup olmadığını anlamaya çalıştım. 1990’lı yılların ortasında, Türkoloji öğrencisi olarak araştırmalar yaptığım yıllarda Moena’ya bir Türk araştırmacısına refakat etmek için gitmiştim.
Moena’da Türk asıllı insanların bulunduğu bana söylediğinde, yıllar önce Moena’da gördüğüm ‘hilâl’i hatırladım. Başka bir fırsat ise Venedik Üniversitesi’nde Türkoloji tahsili yaparken meydana geldi. Ankara’dan Trento’ya tatil için gelmiş olan Sayıştay Başkanı’na rehberlik yaparken Moena Türkleri ile ilgili olan bilgilerim derinleşti. Moena Türkleri, ünlü İtalyan Türkologları Alessio Bombaci ve Ettore Rossi’nin izlerini takip eden Roma Üniversitesi öğretim üyesi Anna Masala’nın da ilgisini çekmişti.

Moena’da yerel bir temsilcinin verdiği Türkiye’den Moena’ya gönderilen çeşitli bilgi, mektup ve dergileri okuyunca birçok şey gün ışığına çıkmaya başladı. Böylece, Türk soyundan gelen bir avuç Moenalı insanla ilgili olarak Türkiye’nin bir zamanlar bir müzakeresinin bulunduğunu ve bu konuda bir takım yazılar ve belgeler yayımlandığını öğrendim.

2. “Rione Turchia” (Türk Bölgesi)

Moena’da Türk bayrağının ne işi vardı? Bu bayrağın Moena’da bulunmasının nedeni, kasabanın tarihi kökenlerinin olağanüstü özel bir bağlantıya sahip olmasıydı. “Rione Turchia” (Türk Bölgesi) isimli yerin mevcudiyetine bağlıydı. 

Viyana Kuşatması sırasında Viyana’nın 200 km. güneyinde bulunan Moena’ya kadar kaçan bir Türk yeniçeri askeriyle bağlantılıdır.

İtalyan uzmanlar ve yöredeki bilim adamları bu yerin özgün adını, yani “Rione Turchia”yı Türk varlığına bağlamadan açıklamayı denediler. Bazı uzmanlar, bu sözün “torchia”dan, yani İtalyanca’da ketenin basıldığı yer anlamına gelen ‘cendere’den türediğini iddia ettiler. Ancak, bu zorlama açıklamanın doğru olmadığı aşikardı.

Bazı uzmanlar ise ‘Türkiye’ sözünden türediğini ifade ettiler. Moena sakinleri için gerçekten bu kadar önemli olan bu tarihi şahsiyet, 1683 yılında II. Viyana Kuşatması esnasında Türk ordusu askerlerinden biri miydi? Belgeler ve rivayetler bizi II. Viyana Kuşatması’na kadar götürüyordu.

Belgeler ve rivayetlere göre, “Rione Turchia” (Türk Bölgesi)’ne adını veren Türk yeniçeri II. Viyana Kuşatması sırasında bir şikayet sonucu işlediği suçtan dolayı tutuklanmıştı. Bir yolunu bulup kaçmayı denedi ve başardı.

Macera dolu uzun bir yolculuktan sonra, yorgun ve güçsüz halde Viyana’nın 200 km. güneyindeki Moena’ya ulaştı.

Moena’da ona yardım edildi ve orada yaşamasına izin verildi. Bundan öte Moena’lılar onu çok sevdiler. Evlendi ve çoluk çocuk sahibi oldu. Böylece kahramanımız olan Türk yeniçeri Moena halkının yaptığı fedakârlıklardan çok etkilendiği için orada yaşam boyu kalmaya karar verdi. Bundan öte, onun soyundan gelenler onun hatırasını yaşattılar ve orası tek bir Türk’ün orada yaşaması ve yaşatılmasından sonra “Rione Turchia” (Türk Bölgesi) adını aldı.

Turistler ve meraklılar, bölgenin daracık sokaklarında gezerken İstanbul sokaklarını hatırlıyorlar. Dolomit dağlarının arasında saklanmış olan, bir sedef kabuğu içindeki inci misali gibi değerli taşa benzeyen, bu küçük şehrin geçmişindeki sırrı hissettiklerin de büyük bir şaşkınlık duyuyorlar. Moena meydanında Türk’ü tasvirleyen sakallı ve sarıklı bir büst sizi selamlıyor. Büstün altında hilâl’li bir çeşme bulunuyor. Yolunuza devam ederken, karşınıza bir kitabe çıkar: “Via Damiano Chiesa-Turchia”. ‘Damiano Chiesa’ bir İtalyan kahramanıdır. Ancak, ‘chiesa’, kilise anlamına gelir. Dolayısıyla bu kitabede de hilâl ve haç gibi tezat bulunuyor. Ama bu şehrin güzelliği de buradan geliyor. Moena’da evlerin cephesini donatan ‘Pierre Loti’ stilinden ilham alan çeşitli freskler arasında harem ağaları, etrafı hizmetçi ve dansöz kadınlar tarafından çevrilmiş bir sultan görülmekte. Bu evlerin fresklerinde, zengin hurma bahçeleri etrafında oturmakta olan evli bir Türk çifti de bulunuyor.

Moena’da Türk geleneği, (tradizione ‘turca’) o kadar derin bir derecede hissedilir ki bölge sakinleri bunu çeşitli tarzlarda dile getirip kutluyorlar.

Moena halkı her yıl Temmuz ayında Türk kökenlerinin efsanevi kaynağını hatırlamak amacıyla sultan, harem kadınları, yeniçerileriyle sesli ve renkli bir şekilde karnaval düzenliyor. Karnavalda Moena kadınları, başörtülü, şalvarlı ve uçları yukarıya doğru kıvrık olan pabuçları giymiş Türk kadınlarına bürünürken, erkekler ise kılıçlı sultan, vezir ve gazilerin biçimine bürünüyor.

Ayrıca, her yıl Temmuz ayında Moena evlerinin pencerelerinden Türk bayrağı sarkıtılır. Böylece, “Rione Turchia” (Türk Bölgesi)’nin adı yaşatılmaya çalışılmaktadır.

Birkaç yıl öncesine kadar, Moena sakinleri bu geleneğin yöresel ve halkbilimsel kökünü üstlenince Türk temsilcilerle ve kurumlarla temas kurmaktan uzak durdular. Hangi şartlar altında olursa olsun Türkolog Louis Bazin’in dilbilgisinin bir tümcesinden esinlenerek, kendisinin Türk dilinin özümseyici örneği olarak gösterdiği bir nevi çabuk söylenmesi zor sözcük oyunu soruluyor: “Türkleştiremediklerimizden misiniz?”. Bu soru sorulunca bölge halkı olumlu bir şekilde yanıtlamamakla birlikte biraz Türkleştirilmiş oldukları da bir gerçektir. Bu küçük kasabanın üstünde, tek bir kişi olmasa bile kendiliğinden o kadar açık bir kültür ayrılığını, yani ‘Ladin ayrılığı’ gibi gururlu dilbilimsel bir kimliği gösteren bu toplumun, o kadar derin bir etki altına girip Türk kültürünü övmeleri şaşkınlık uyandırmaktadır.

J. P. Roux’un yazdığı gibi, Türkler’in dili ve gelenekleri o kadar baskın ve çekici bir çekim kuvvetine sahiptir ki, tek bir fert bile bir toplumu etkileyebilmektedir.

Başka bir görüşüm de şudur: ‘Ladinler’ kendilerinin ‘Retik-Roman’ların (Retik, Etrüsklerle aynı soyundan eski bir halktır) bir kolu olduklarını ilan ediyorlar. Her şeye rağmen ‘Retik-Roman’ kökeni, kendi tanımlaması içinde bile gizemlidir. Yeni araştırmalardan ortaya çıkan gerçeklere göre ‘Retler’ ve ‘Etrüskler’, etnik ve dilbilimsel olarak Türkler ve Kafkasya halklarıyla bağlantılı olarak görünüyorlar. Macaristan’da ünlü dilbilimci Gyula Németh’in görüşüne göre, 896 yılında Roma’nın sabık ili ‘Pannonya’nın istilasından sonra oraya yerleşip binyüz yıl kalan on kavimin arasında yedi Başkir, yani Türkçe konuşan oymaklar varmış. Ayrıca, Kafkasya ile Moena’nın bağlı olduğu Trento ilinin arasında derin tarihi ilişkiler bulunmaktadır. Rus dilbilimcisi N. Marr’ın kuramına göre, Kafkasya halkları Basklar dışında, Hint-Avrupa sömürgeciliğinden kaçmak için sarp ve engebeli bu dağların yükseklerinde korunmuşlardı. Böylece, belki de Moena halkı içgüdüsel olarak kendi ‘Retik’ kökenlerini yeniçeri askerinin gelişiyle atalarından gelme akrabalığı yenilemişlerdi…

Kaynak: ORSAM

http://www.orsam.org.tr/tr/trUploads/Yazilar/Dosyalar/20111013_italyatum_2.pdf

 

image0023.jpg

 

image0033.jpg


image0042.jpg

Yorumlar

“581) İTALYA’DA UNUTULMUŞ TÜRK VARLIĞI: MOENA TÜRKLERİ” yazisina 7 Yorum yapilmis

  1. Haydar OKUR yorum tarihi 14 Ekim, 2011 16:55

    BİZ DÜNYA TÜRKLÜĞÜ EVRENSEL BİR BÜYÜK AĞACIZ, DAL UÇLARIMIZI NERELERE DEĞİN UZANDIĞINI DAHA YENİ YENİ KEŞFE ÇIKTIK. YARINLARDA BÜYÜK TÜRK BİRLİĞİ KURULDUĞUNDA İNANIYORUM Kİ DAL UÇLARIMIZDAN SESLER GELMEYE BAŞLADIĞINDA DÜNYA TÜRKÜN EGEMENLİĞİNE GİRMİŞ OLACAKTIR. VE İNSANLIĞIN RAHAT NEFES ALMASI, MUTLU YAŞAMASI TIPKI MU UYGARLIĞINDA OLDUĞU GİBİ İNSANİ UYGARLIĞIN KURULUŞU BAŞLAYACAKTIR. PROF.DR. ANNA MASALA’YA HAYRANDIM. HER TÜRKİYEYE GELİŞİNDE İKİ SÖZCÜKLE KENDİNİ TAKDİM EDERDİ ” ben türküm”’Anna Masala’nın Türk olup olmaması önemli değil, önemli olan Anna Masala’daki Türk hayranlığıdır.

  2. perle inci yorum tarihi 14 Ekim, 2011 18:46

    NE YENİCERİYMİS AMA!BRAVO!
    *ASLINDA İTALYA DİNİ TERİMLERİ VE YÖNETİMLERİMİZE KADAR UZANAN VATİKANIYLA HER DAİM İCİMİZDE AMA!
    İSTE!BURADA BİR AMA VARKİ:(–YENİCERİYE HALEL OLSUN..YA BİZİM BUGÜNE KADAR GELMİS GECMİS TÜMM!YÖNETİMLERİMİZ DÜNYADAKİ TÜK(*VARLIGINI NE KADAR KORUMUSTUR???????????????-BİR CEVAP VEREN OLSAYDI!

  3. MEMDUH CAN8BEY yorum tarihi 25 Ekim, 2011 13:00

    İDEALDE,’bİREY’ OLAN OTURMUŞ KİŞİLİĞİ YERİNE, SOYUTTA, KİŞİLİĞİ OLMAYAN BİREY’ TARİFİNE BENZİYOR TÜRKLİĞÜN BU ‘ZORLAMA’ ÇEKİŞTİRMELERİ..MORFOLOJİK,ANTROPOLOJİK US’A VURUMLAR YERİNE,SINIF VE ÜRETİM KARŞITLIĞI GİBİ,TEMEL BİR SOSYO-EKONOMİK BAKIŞ VE BU TEMELDEN,OLUŞTURDUĞU YLAŞAM VE YÖNETİM BİÇİMLERİ İLE BELİRLENEN YAŞAM ŞEKTLİNDEN ÇIKARILACAK DEMOĞRAFİK COĞRAFİ DAĞILIMI İLE ‘TAŞIDIĞI’ KÜLTÜRÜN ASİMİLASYONA DİRENÇLİ BİR ‘ENTEGREL’ AĞIRLIĞI VB. BİLİMSEL ARAŞTIRMA ÜRÜNÜ BİR BAKIŞ,TARİHİN İÇİNDE DOLAŞMANIN GERÇEĞE YAKINLAŞTIRACAK PUSULASI OLABİLİR! aRAŞTIRDIĞIMIZ HER KONU,BİLİMSEL MERAKIN GERÇERK TATMİN ARAYAN ISRARLI BİR TAKİPÇİSİ KILMIYORSA, HİÇ BİR ‘KÖKEN’ ÖVÜLMME GEREĞİ İLE RAHATLAYAMAZ!

  4. PG = Pedro Gomez yorum tarihi 25 Ekim, 2011 23:43

    arkadaşlar googleden buldugunuz seylerı buraya kopyala / yapıştır yapmayınız guzel bir konu …

  5. süleyman çıngılı yorum tarihi 3 Kasım, 2011 11:06

    asıl azmaz balk kokmaz kokarsa yağ kokar onunda kökü ayrandır derler.biz gittiğimiz yerde asimile olmaktan çok erimeden törelerimizi geleneklerimizi sürdürür isek dünyada yaşam devam ettiği müddetçe varlığımızı devam ettiririz.Tanrı Türkü korusun.

  6. Firdevs Çokluk yorum tarihi 15 Şubat, 2012 15:52

    Selam olsun dik duruşlu Türk’e sevgi duyan herkese

  7. Moena Türklerini Duymuş Muydunuz? / Afşin SELİM | Haberler – Son Dakika – En Son Haberler – Flaş Online İnternet Haberler yorum tarihi 9 Nisan, 2012 00:47

    [...] ORSAM (Ortadoğu Stratejik Araştırmalar Merkezi) tarafından, Türkiye’de yayımlandı: “İtalya’da Unutulmuş Türk Varlığı: Moena Türkleri”. İtalya’daki Türkolojik bulguları ihmal [...]

Yorum yap




1 + = 3